Plugin ký số là ứng dụng chạy nền trên máy, nối trang web với USB Token để ký. Cách hoạt động, có phải virus không, lỗi hay gặp và 5 nguyên tắc cài an toàn.
Bạn mở trang web, bấm "Ký số", và nhận về một thông báo khó hiểu: "Không tìm thấy plugin ký số" hoặc "Vui lòng cài đặt phần mềm hỗ trợ ký". USB Token đang cắm trên máy, trình duyệt vẫn chạy bình thường. Vậy tại sao một trang web hiện đại lại không tự ký được?
Câu trả lời nằm ở một quyết định bảo mật có chủ đích của các trình duyệt, và hiểu nó sẽ giúp bạn xử lý lỗi nhanh hơn và cài đặt an toàn hơn.
Plugin ký số là gì?
Trong cách nói thông dụng ở Việt Nam, "plugin ký số" là một ứng dụng nhỏ cài trên máy tính của người ký, đóng vai trò cầu nối giữa trang web và thiết bị ký như USB Token hay SmartCard. Trang web gửi yêu cầu ký tới ứng dụng này; ứng dụng đọc chứng thư trên thiết bị, đưa dữ liệu cần ký vào token, rồi trả chữ ký về cho trang web.
Tên gọi "plugin" có từ thời trình duyệt còn cho phép cài phần mở rộng chạy mã trực tiếp như Java Applet hay ActiveX. Các trình duyệt hiện đại đã ngừng hỗ trợ những công nghệ này, nên plugin ký số ngày nay thực chất là một ứng dụng chạy nền độc lập, đôi khi đi kèm một tiện ích mở rộng (extension) của trình duyệt.
Vì sao trình duyệt không tự đọc được USB Token?
Mỗi trang web chạy trong một "hộp cát" (sandbox) do trình duyệt dựng lên. Trang web không được đọc file trên máy, không được điều khiển thiết bị cắm vào máy, không được chạy chương trình khác. Nếu không có hàng rào này, bất kỳ trang web nào bạn vô tình mở cũng có thể yêu cầu token của bạn ký một hợp đồng mà bạn không hề thấy.
Plugin ký số hoạt động thế nào?
- 1
Chạy nền trên máy của bạn
Sau khi cài, ứng dụng chạy nền và lắng nghe yêu cầu trên một cổng cục bộ của chính máy tính (localhost). Cổng này chỉ nhận kết nối từ trình duyệt trên cùng máy.
- 2
Trang web gửi yêu cầu
Khi bạn bấm Ký, trang web gửi tới ứng dụng dữ liệu cần ký. Với các hệ thống thiết kế tốt, đó chỉ là mã băm của tài liệu chứ không phải toàn bộ file.
- 3
Chọn chứng thư, nhập PIN
Ứng dụng liệt kê chứng thư trên token để bạn chọn. Mã PIN được nhập trên hộp thoại của thiết bị, không nhập trên trang web.
- 4
Token ký và trả kết quả
Chip trong token tạo chữ ký, ứng dụng trả chữ ký về trang web, hệ thống gắn chữ ký vào văn bản.
Các trình duyệt đời mới coi việc một trang web kết nối tới ứng dụng trên máy là thao tác nhạy cảm, nên có thể hỏi bạn quyền truy cập mạng nội bộ ở lần đầu. Quyền này chỉ cho phép trang đó nói chuyện với ứng dụng ký trên chính máy bạn.
Những loại plugin ký số bạn có thể gặp
| Loại | Thường do ai cung cấp | Dùng cho |
|---|---|---|
| Plugin của tổ chức cấp chứng thư | Nhà cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số | Ký trên các trang hỗ trợ plugin đó, quản lý token |
| Plugin của cổng dịch vụ, hệ thống chuyên ngành | Đơn vị vận hành cổng (thuế, bảo hiểm, hải quan…) | Ký tờ khai, hồ sơ trên đúng cổng đó |
| Ứng dụng ký của nền tảng trình ký | Nhà cung cấp phần mềm trình ký, hợp đồng điện tử | Ký văn bản, hợp đồng trong luồng trình ký của nền tảng |
Vì mỗi hệ thống dùng ứng dụng riêng, máy tính của kế toán thường có vài plugin cùng lúc. Chúng có thể cùng dùng một USB Token, miễn là driver của thiết bị đã được cài.
Lỗi thường gặp và cách xử lý
| Hiện tượng | Nguyên nhân hay gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| "Không tìm thấy plugin" / "Không kết nối được ứng dụng ký" | Ứng dụng chưa cài, chưa chạy hoặc bị tắt | Mở ứng dụng từ khay hệ thống hoặc cài lại, rồi tải lại trang |
| Trình duyệt hỏi quyền truy cập mạng nội bộ, lỡ bấm chặn | Quyền bị từ chối nên trang không gọi được ứng dụng | Vào cài đặt quyền của trang trong trình duyệt, cho phép lại |
| Ứng dụng chạy nhưng không thấy chứng thư | Chưa cài driver của token, hoặc token chưa được nhận | Cài driver của tổ chức cấp chứng thư, rút ra cắm lại |
| Chứng thư hiện nhưng ký báo lỗi hết hạn | Chứng thư đã hết hạn hoặc bị tạm dừng | Gia hạn hoặc liên hệ tổ chức cấp chứng thư |
| Ký được trên máy này, máy khác không | Máy kia thiếu ứng dụng, driver, hoặc bị phần mềm diệt virus chặn | Cài đủ và thêm ngoại lệ cho ứng dụng ký chính thức |
Không ký được dù đã cài đủ? Xem danh sách nguyên nhân đầy đủ
Lỗi "Chưa cài đặt hoặc bật Plugin chữ ký số" khi nộp tờ khai
Thông báo "Chưa cài đặt hoặc bật Plugin chữ ký số" hiện ra khi bấm ký tờ khai trên Cổng dịch vụ công thuế (dichvucong.gdt.gov.vn) mà trang không gọi được công cụ ký của Cục Thuế trên máy. Công cụ đó là TCT SigningHub; trong hướng dẫn của Bkav CA và MISA, bộ cài có tên CTSigningHub. Theo các hướng dẫn này, lỗi thường do một trong bốn nguyên nhân: công cụ chưa cài hoặc chưa chạy, trình duyệt chưa được cấp quyền truy cập mạng cục bộ, phần mềm diệt virus chặn công cụ, hoặc công cụ cần chạy bằng quyền quản trị.
- 1
Tải công cụ ký từ chính cổng thuế
Vào dichvucong.gdt.gov.vn, mở mục Trợ giúp, tải bộ cài TCT SigningHub. Không tải bộ cài gửi qua Zalo, email hay trang lạ.
- 2
Cài và mở công cụ
Giải nén, chạy file cài đặt. Máy cần .NET Framework 4.8 trở lên theo hướng dẫn của Bkav CA. Cài xong, biểu tượng công cụ ký hiện ở khay hệ thống, góc dưới bên phải màn hình.
- 3
Cho phép trình duyệt truy cập mạng cục bộ
Trên Chrome hoặc Edge, bấm biểu tượng bên trái thanh địa chỉ, mở Cài đặt trang web (Site settings), tìm mục Truy cập mạng cục bộ (Local Network Access) và chọn Cho phép. Tải lại trang bằng F5.
- 4
Kiểm tra phần mềm diệt virus
Nếu máy cài phần mềm diệt virus như Avast, AVG hay 360 Total Security, thêm ngoại lệ cho công cụ ký của Cục Thuế hoặc liên hệ nhà cung cấp phần mềm để bỏ chặn.
- 5
Chạy bằng quyền quản trị
Đóng công cụ ở khay hệ thống, tìm CTSigningHub trong menu Start, chọn Run as administrator, rồi tải lại trang và ký lại tờ khai.
Cổng thuế nhận chữ ký nhưng báo "Chữ ký điện tử trên tờ khai không hợp lệ": nguyên nhân và 3 cách xử lý.
5 nguyên tắc cài plugin ký số an toàn
- 1Chỉ tải từ trang chính thức của hệ thống bạn đang ký, hoặc từ tổ chức cấp chứng thư. Không cài bộ cài gửi qua email, Zalo hay đường link rút gọn.
- 2Không bao giờ nhập mã PIN vào ô trên trang web. PIN chỉ nhập trên hộp thoại của thiết bị ký.
- 3Để ý thông tin hiển thị trước khi nhập PIN: nếu bạn không bấm ký mà hộp thoại PIN vẫn bật lên, hãy huỷ và kiểm tra.
- 4Cập nhật plugin khi có bản mới từ nguồn chính thức; bản cũ có thể không tương thích trình duyệt mới.
- 5Gỡ những plugin không còn dùng để giảm số cửa có thể bị lợi dụng.
Kẻ gian hay giả danh hỗ trợ kỹ thuật để dụ cài phần mềm. Nhận diện các chiêu thường gặp
GoSign Desktop Signer: ứng dụng ký của GoSign
Với GoSign, ứng dụng cầu nối là GoSign Desktop Signer, chạy trên Windows và nhận yêu cầu qua cổng cục bộ 5265 trên chính máy người ký. Máy chủ GoSign chuẩn bị tài liệu và tính mã băm; Desktop Signer chỉ nhận mã băm, đưa vào USB Token để ký rồi trả chữ ký về. File PDF không bị gửi xuống máy, mã PIN không đi qua trang web.
- Tải từ nút "Tải phần mềm ký số" ngay trên trang ký hoặc trang hướng dẫn của GoSign.
- Tự cập nhật: khi có bản mới, trang ký hiện hộp thoại để bạn bấm cập nhật.
- Chỉ người thực hiện bước ký số mới cần cài; người phê duyệt, ký ảnh, ký nháy chỉ cần trình duyệt.
Cài GoSign Desktop Signer từng bước và xử lý các thông báo lỗi
Căn cứ pháp lý & nguồn tham khảo